مهارت ها و روش های تمرین خوانندگی و آواز

مهارت ها و روش های تمرین خوانندگی و آواز

 

مهارت ها و روش های تمرین خوانندگی و آواز اشاره به نکات مهمی دارد که باید یک هنرجو در هنگام تمرینات و یادگیری توجه نماید. بخشی از این تمرینات حاصل تجارب شخصی نگارنده (حبیب الماسیان ) است.

 تمرين بسیار، مداوم و صحيح :

اولين نکته مهم و قابل اشاره این است که يک هنرجو در ابتدا بايد قبل از کلاس و در طول هفته گوشه يا تصنيف مورد نظر را بارها و بارها  تمرين کند. گفته می شود که حافظه بلند مدت ما در اثر تکرار مداوم هر گونه مطلب يا موضوعي، به مراتب بهتر مي تواند  به خاطر بسپارد. بنابراين صرف اينکه در يک و دو روز مانده به کلاس آن هم با عجله به تمرين پرداخت،روش صحیحی محسوب نمی شود و در طولانی مدت نتيجه خوبي در بر ندارد.

نکته بعدي به کارگیری تمرين هاي صحيح است. شايد رعايت اين نکته بهتر از پرهيزهاي غذايي باشد که دائما مورد توجه خوانندگان است ( هرچند که آن را  هم نبايد ناديده گرفت ) و عدم رعايت آن صدمات زيادي به حنجره وارد مي سازد. بنابراين  لازم است گلو درهنگام تمرينات زیاد دائما مرطوب نگه داشته شود. از جيغ و فرياد،  شديدا پرهيز گردد . و قبل از خواندن گوشه هاي بالا  (مانند گوشه اوج) تمرینات آمادگی و گرم کردن صدا یا warm up انجام شود.

هنر گوش دادن :

هنر گوش دادن
هنر گوش دادن

اغلب ما ايراني ها در زندگي روزمره از اين هنر و مهارت غافليم. هميشه سعي داريم که خودمان بيشتر حرف بزنيم تا اينکه گوش کنیم، بيشتر حوصله حرفهاي ديگران را نداريم و گاه و بيگاه حرف طرف مقابل خود را قطع مي کنيم، بنابراين چيز کمتري ياد مي گيريم ، باعث سوء تفاهم و خلاصه اينکه دچار اشتباهات کلامي بيشتري مي شويم.

حال براي يک هنرجوي موسيقي و آواز  بدست آوردن اين مهارت از دو جنبه مهم است، اول اينکه در شخصيت او تاثير بسزايي به جا مي گذارد و دوم اينکه در درک موسيقي و ظرايف آن بهتر موفق مي شود. به خاطر دارم که استاد شاکري هميشه به هنرجويان گوش زد مي کردند که هيچگاه  گوشه ها را با کم توجهی گوش نکنند، بطور مثال اگر  هنرجو تشنه است يا گرسنه يا بايد به شخصي تلفن بزند، خلاصه اينکه در هر وضعيتي که باعث عدم تمرکز او مي گردد  نبايد به تمرين بپردازد.

هم چنین هنرجو لازم است ششدانگ حواس خود را در سر کلاس و به هنگام تمرين به موضوع مورد نظر معطوف کند. اگر استاد از او ايرادي گرفت، تمرکز خود را از دست ندهد و عينا و فورا  بدون فکر کردن و مکث اضافي گوشه را تکرار کند و  بيهوده کلام استاد را قطع ننماید.

 آماده سازی و گرم کردن صدا

بهتر است که همیشه صدایتان را به این ترتیب گرم کنید: ابتدا رنج میانه صدا، سپس رنج پایین صدا و در آخر رنج بالای صدا و دوباره به رنج میانه برگردید. همیشه برای هر رنج صدایی 10 دقیقه زمان بگذارید و اگر صدایتان خسته است، زیاد به آن فشار نیاورید. هنگام گرم کردن صدا همیشه به رنجی برگردید که برایتان راحت تر است و بعد از چند دقیقه دوباره امتحان کنید.

سعی کنید با صدای خودتان بخوانید :

خیلی مهم است که در ابتدا به تفاوت تقلید و ادا در آوردن و یا به بیانی دیگر فرم دان به صدا توجه و دقت داشته باشیم. بسیاری ار علاقه مندان به آواز به جای تقلید از روش و سبک خواننده مورد علاقه خود  به ادا درآوردن و فرم دادن صدای خود می پردازند.بنابراین باید بین این دو مقوله تفاوت قایل شد و از یک استاد متبحر راهنمایی خواست.

بنابراین در هنگام تمرین با خواننده ی مورد علاقه خود هم خوانی کنید  ولی این موضوع را در نظر داشته باشید که صدای شما با صدای خواننده مورد علاقه شما تفاوت دارد و با تقلید نادرست قطعا هیچ پیشرفتی حاصل نمی شود.  در نتیجه همیشه با صدای خودتان بخوانید.

نکته مهم: وظيفه هنرجو خصوصا مبتدي ، تقليد صِرف و رعايت ظريف ترين نکات در هنگام تمرين است . خلاقيت و نوآوري در ابتداي امر نه تنها مفيد نيست بلکه غير قابل قبول است . لازم است هنرجو پس از طي کردن مقدمات به خلاقيت فکر کند و حتي اين امر بعدها  بسيارلازم و ضروري به نظر مي رسد اما در مراحل اوليه بايد از اين کار اجتناب کند.

صبر و حوصله در انجام تمرینات :

  نکته مهم ديگر، داشتن صبر و حوصله ي زياد و عدم توقع بيجا از خود است . بعضا مقايسه هاي بيجا و تقليد هاي ناشيانه انگيزه ما را کم کرده و ما را از ادامه راه منصرف مي سازد ، خصوصا درمورد تحرير دادن که يکي از قسمتهاي تکنيکي و دشوار آواز ایرانی است، هنرجو بايد با تمرينهاي زياد اين مهارت را کسب کند؛ به قول استاد شاکري حنجره شما بايد مثل تکه سنگي که از بالاي رودخانه به سمت پايين غلت مي خورد، به مرور صيقل داده شود و ناصافيها و نخراشيدگي ها رفع گردد تا به يک قلوه سنگ صاف تبديل گردد .

ياداشت برداری در کلاس :

یادداشت برداری در کلاس
یادداشت برداری در کلاس

 اين وظيفه ي خود هنرجو است که هميشه قلم و کاغذ آماده به همراه داشته باشد و نکات ارزنده استاد را درباره قسمتهاي مانوري گوشه ها، چگونگي انجام  مدگردانی ها به دستگاهاي مختلف را يادداشت کند . لازم است حتي نام شاعر و وزن عروضي را در بالای شعر  یادداشت نماید.

حفظ و درک اشعار :

هنرجويي موفق تر خواهد بود که در ابتدا به معناي اشعار توجه کند،از وزن شعر  آگاهي داشته باشد، سبک شعري آن را بداند، شاعرش را بشناسد ، از درست نوشتن شعر اطمينان حاصل کند، به زيرو بم هاي آن وقوف يابد و شعر به صورتي براي او درآيد که زبان حال خود او باشد و  به اصطلاح با آن حرف بزند. و به علاوه  در هنگام درس جواب دادن  از روي نوشته نخواند زيرا اين کار ذهن را تنبل مي کند و تمرکز را بهم مي زند .

گوش دادن به آوازهای قديمی:

گوش دادن به آثار گذشتگان هرچند که نوارهاي مورد نظر از کيفيت بالايي برخوردار نباشند گويي ما را با سرچشمه پيوند مي دهد و گوش دادن به آوازهاي قوی درعوض آوازهاي ضعيف و يا تقليدهاي دست چندم  به حس موسيقايي ما خدشه وارد ميکند.  بنابراين بايد به گوش خود احترام بگذاريم و بهترين کارها را با مشورت  استاد و ساير اساتيد  انتخاب کرده و به دقت گوش دهيم .

حضور به موقع درسر کلاس :

عدم رعايت اين مسئله علاوه بر اين که نظم يک کلاس و تمرکز استاد و سايرين را به هم مي زند، ( در صورت برگراری کلاس جمعی)  هم چنين باعث ايجاد دلهره، استرس، عدم تمرکز و در نتيجه گرفتگي صدا  مي گردد و آنوقت حتي اگر در طول هفته هم تمرينهاي بسيار خوبي را انجام داده باشيد نمي توانيم آواز خوبي را در سر کلاس ارایه دهیم .

ورزش کردن، کوه پیمایی و طبیعت گردی

طبیعت گردی
طبیعت گردی

تمرينات ورزشي علاوه بر سلامت جسماني باعث تقويت قواي فکري ما مي گردد و نفس يک خواننده را زياد مي کند. خصوصا از بين ورزشها، کوهنوردی تاثير عميقي بر روحيه يک هنرمند و ارتباط او با طبيعت بر جا مي گذارد. جدای از اين ويژگي ها طبيعت مي تواند محل خوبي براي تمرينهای يک هنرجو تبديل گردد و هنرجو با فاصله گرفتن از محيط هاي شهری درفضاي باز آزادانه مي تواند به تمرين بپردازد.

توجه به تغذیه و مصرف آب

شاید یکی از پرحاشیه ترین موضوعات برای هنرجویان آواز موضوع نوع تغذیه است. بعضی اوقات حساسیت های خیلی زیاد باعث دردسر و ایجاد مشکلاتی برای صدا و حنجره خواننده می شود. هر گونه افراط و تفریطی در این زمینه توصیه نمی شود. لازم به ذکر است که هر چند که خوردن روزانه آب برای صدای شما خوب است، اما 1-2 ساعت قبل از خواندن مصرف هرگونه خوردنی و آشامیدنی را قطع کنید.

اعتماد بنفس در خوانندگی

اعتماد به نفس در خوانندگی
اعتماد به نفس در خوانندگی

نکته جالبی از استاد شجریان خواندم که اذعان می کردند در مقابل استادانشان سعی می کردند حتی بهتر آواز می خواندند. برعکس بسیاری از ما که در مقابل استاد خود به اصطلاح دست پاچه و هول می شویم، اتفاقا ایشان خیلی راحت با این موضوع بر خورد می کردند.

نویسنده : حبیب الماسیان

منبع: www.musighar.com